แผนปฏิบัติการจัดการความหลากหลายทางชีวภาพ พ.ศ. 2558-2559

ยุทธศาสตร์ที่ 1 บูรณาการคุณค่าและการจัดการความหลากหลายทางชีวภาพโดยการมีส่วนร่วมในทุกระดับ

แผนปฏิบัติการ
เป้าหมาย
ภายในปี พ.ศ. 2559 หน่วยงานของรัฐ ทั้งส่วนกลาง ภูมิภาค และท้องถิ่น รวมทั้งภาคส่วนต่างๆ มีความรู้ความเข้าใจ และตระหนักถึงคุณค่าและความสำคัญของความหลากหลายทางชีวภาพ
ตัวชี้วัด

1 มีและใช้แนวทางและแผนการเสริมสร้างความตระหนักถึงคุณค่าและความสำคัญของความหลากหลายทางชีวภาพในหน่วยงานภาครัฐและภาคเอกชน

2 มีโครงการ/กิจกรรมรณรงค์ด้านการอนุรักษ์ฟื้นฟูใช้ประโยชน์ความหลากหลายทางชีวภาพเพิ่มขึ้น

3 มีสื่อประชาสัมพันธ์ด้านการอนุรักษ์ ฟื้นฟู ใช้ประโยชน์ความหลากหลายทางชีวภาพเพิ่มขึ้น และมีช่องทางการสื่อสารครอบคลุมและเข้าถึงทุกกลุ่มเป้าหมายมากขึ้น

4 ร้อยละหรือจำนวนหน่วยงานและภาคส่วนต่างๆ มีความรู้ ความตระหนัก ถึงคุณค่าและความสำคัญของความหลากหลายทางชีวภาพ

5 จำนวนกิจกรรม/เครือข่ายการอนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพ ที่มีการริเริ่มโดยภาคประชาชน

มาตรการ
แนวทางปฏิบัติ แผนงาน/โครงการ
1.1.1.1 ส่งเสริมการจัดทำแผนงานการเผยแพร่และประชาสัมพันธ์ในทุกภาคส่วน 1. จัดตั้งหน่วยประสานงานกลาง (focal point) และหน่วยดำเนินการ (implementation bodies) สำหรับการเผยแพร่ประชาสัมพันธ์ด้านความหลากหลายทางชีวภาพ
2. จัดทำแผนงานการประชาสัมพันธ์ด้านความหลากหลายทางชีวภาพ โดยมุ่งเน้นประเด็นคุณค่าและความสำคัญต่อวิถีชีวิต สาเหตุหลักการสูญเสีย และขั้นตอนการแก้ไข
3. จัดทำแนวทางและแผนการดำเนินการสร้างเสริมความตระหนักและประชาสัมพันธ์ให้กับประชาชนถึงคุณค่าของความหลากหลายทางชีวภาพ และพื้นที่ชุ่มน้ำ
1.1.1.2 จัดทำ และพัฒนาสื่อเผยแพร่ประชาสัมพันธ์ ให้ความรู้ความเข้าใจ และสร้างความตระหนักถึงความสำคัญและคุณค่าของความหลากหลายทางชีวภาพให้ครอบคลุมและเข้าถึงทุกกลุ่มเป้าหมายในทุกภาคส่วน 1. จัดทำและเผยแพร่ประชาสัมพันธ์ตราสัญลักษณ์ความหลากหลายทางชีวภาพ และข้อความ (Key Message) รวมถึงการประกวดคำขวัญ คำคม การคัดเลือก brand Ambassadors เพื่อใช้ประชาสัมพันธ์เรื่องความหลากหลายทางชีวภาพให้เป็นที่สนใจต่อสาธารณชน
2. สื่อสารผลงานและบริการด้านการพัฒนาเศรษฐกิจจากฐานชีวภาพ
3. เผยแพร่ ประชาสัมพันธ์ให้ความรู้เกี่ยวกับสนธิสัญญาและความตกลงระหว่างประเทศที่เกี่ยวกับความหลากหลายทางชีวภาพและพื้นที่ชุ่มน้ำ
4. จัดทำจดหมายข่าวความหลากหลายทางชีวภาพในด้านต่างๆ และสอดแทรกประเด็นเรื่องความหลากหลายทางชีวภาพไว้ในจดหมายข่าวอื่นที่เกี่ยวข้อง อาทิ จดหมายข่าวพื้นที่ชุ่มน้ำ จดหมายข่าวแนวปะการัง จดหมายข่าวกรมส่งเสริมคุณภาพสิ่งแวดล้อม และอื่นๆ
5. จัดทำและประกวดเว็บไซต์เกี่ยวกับฐานข้อมูลด้านความหลากหลายทางชีวภาพ และแหล่งเรียนรู้ความหลากหลายทางชีวภาพในทุกจังหวัด
6. จัดทำสารคดี ภาพยนตร์สั้น สปอตรณรงค์ การ์ตูน รายงาน ข่าว สกู๊ป ข่าว ฯลฯ เกี่ยวกับความหลากหลายทางชีวภาพที่เกี่ยวข้องกับการดำรงชีวิตของประชาชน เผยแพร่ผ่านสื่อวิทยุโทรทัศน์ วิทยุกระจายเสียง และหนังสือพิมพ์ทั้งในระดับประเทศ ระดับภาค และระดับจังหวัด
7. เสริมสร้างความรู้และสร้างความตระหนักแก่เกษตรกรและเจ้าหน้าที่ด้านเกษตรและกลุ่มส่งเสริมอาชีพ กลุ่มเกษตรกร กลุ่มยุวเกษตรกร ศูนย์เรียนรู้ปราชญ์ชาวบ้าน และเครือข่ายเกษตรกร โดยการอบรม จัดเวทีให้ความรู้ เอกสารเผยแพร่ความสำคัญของความหลากหลายทางชีวภาพ
8. เผยแพร่สร้างจิตสำนึกและการมีส่วนร่วมในการอนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพ
9. เผยแพร่กิจกรรมด้านการอนุรักษ์ ฟื้นฟู และใช้ประโยชน์ความหลากหลายทางชีวภาพอย่างยั่งยืน ของหน่วยงาน ชุมชน และบุคคลที่ประสบความสำเร็จผ่านสื่อประชาสัมพันธ์ต่างๆ เช่น โทรทัศน์ สื่อสิ่งพิมพ์ แผ่นพับ โปสเตอร์ ป้ายประชาสัมพันธ์ขนาดใหญ่ เครือข่ายออนไลน์ (social network) วิทยุชุมชน หนังสือพิมพ์
10. เผยแพร่ประชาสัมพันธ์ถึงความสำคัญของความหลากหลายทางชีวภาพและความเกี่ยวเนื่องเชื่อมโยงกับความรู้พื้นบ้าน และวิถีการดำรงชีวิตของประชาชนผ่านทางสื่อและองค์กรในระดับต่างๆ รวมถึงองค์กรในระดับท้องถิ่นโดยใช้รูปแบบการนำเสนอที่น่าสนใจ ใช้ภาษาที่เข้าใจง่าย
11. คัดลือกพื้นที่ที่มีความหลากหลายทางชีวภาพสูงหรือชนิดพันธุ์พืชและสัตว์ที่มีความสำคัญเป็นพื้นที่นำร่องในการดำเนินงานด้านการเสริมสร้างความตระหนักในการอนุรักษ์ ฟื้นฟู และใช้ประโยชน์ความหลากหลายทางชีวภาพอย่างยั่งยืนโดยการมีส่วนร่วมของชุมชน
1.1.1.3 เผยแพร่ ประชาสัมพันธ์ ให้ความรู้ถึงความสำคัญของงานอนุกรมวิธาน และสร้างเครือข่ายความร่วมมือแลกเปลี่ยนข้อมูลด้านอนุกรมวิธาน 1. ประชาสัมพันธ์เผยแพร่ความสำคัญของอนุกรมวิธานแก่ผู้กำหนดนโยบายและผู้มีส่วนเกี่ยวข้องรับทราบ
2. จัดแสดงนิทรรศการ “Thai Discovery” ด้านอนุกรมวิธาน
3. จัดและแลกเปลี่ยนนิทรรศการ Flora-Fauna Discovery (พืช-แมลง) กับพิพิธภัณฑ์ในประเทศและนานาชาติ
4. ผลักดันให้เกิดเครือข่ายพิพิธภัณฑ์ธรรมชาติวิทยาระดับชาติ
5. ประชาสัมพันธ์เผยแพร่ความสำคัญของงานด้านอนุกรมวิธานที่เป็นพื้นฐานการศึกษาความหลากหลายทางชีวภาพผ่านสื่อที่เหมาะสมตามกลุ่มเป้าหมาย
1.1.1.4 ส่งเสริมการให้ความรู้และความตระหนักที่เกี่ยวกับความหลากหลายทางชีวภาพของพืช และสัตว์ โดยผสานความสำคัญและความจำเป็นในการอนุรักษ์ 1. จัดอบรมเรื่องการอนุรักษ์ข้าวป่าในสภาพธรรมชาติ
2. ประชาสัมพันธ์เสริมสร้างความตระหนักแก่สาธารณชนถึงความสำคัญของสัตว์พื้นเมืองความสำคัญของโคขาวลำพูนในพิธีจรดพระนังคัลแรกนาขวัญ และโคพื้นเมืองต่อการเกษตรไทย
3. ปรับปรุงศูนย์กีฏวิทยาป่าไม้ให้เป็นแหล่งเรียนรู้ด้านการอนุรักษ์ป่าไม้และความหลากหลายทางชีวภาพ
4. ให้ความรู้เรื่องธรรมชาติวิทยาสัตว์และพืชทะเล และสร้างจิตสำนึกในการอนุรักษ์ทรัพยากรทางทะเล
5. ปรับปรุงนิทรรศการถาวรพิพิธภัณฑ์ธรรมชาติวิทยา
6. จัดตั้งและปรับปรุงพิพิธภัณฑ์ธรรมชาติวิทยา
7. จัดแสดงพันธุ์ข้าวในศูนย์เรียนรู้พันธุกรรมข้าวพื้นเมืองไทย
8. จัดอบรมเสริมสร้างความตระหนักแก่เจ้าหน้าที่และเกษตรกรถึงความสำคัญของพืชด้านต่างๆ
9. จัดค่ายเยาวชน และอบรมมัคคุเทศก์ในสวนพฤกษศาสตร์ สวนพฤกษศาสตร์วรรณคดีและสวนรวมพรรณไม้ป่า 16 สวน
10. ประชาสัมพันธ์ ถ่ายทอดองค์ความรู้ให้กับองค์กรเพื่อเสริมสร้างความตระหนักแก่สาธารณชนถึงความสำคัญของพืชด้านต่างๆ
11. จัดอบรมเชิงปฏิบัติการนักพฤกษศาสตร์ท้องถิ่น และการใช้สิ่งมีชีวิตบ่งชี้คุณภาพสิ่งแวดล้อม
12. จัดงานวันรณรงค์การอนุรักษ์พันธุกรรมข้าว
1.1.1.5 จัดกิจกรรมรณรงค์และการประชุมเพื่อสร้างความรู้ความตระหนัก แรงจูงใจ และการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วนในการปกป้องคุ้มครอง อนุรักษ์ ฟื้นฟู และใช้ประโยชน์ทรัพยากรชีวภาพอย่างยั่งยืน 1. จัดนิทรรศการหมุนเวียนเพื่อให้ความรู้เกี่ยวกับพื้นที่ชุ่มน้ำ
2. จัดเสวนาวิชาการร่วมกับผู้นำชุมชน ปราชญ์พื้นบ้าน
3. ส่งเสริมการศึกษาเรียนรู้ในอาคารพิพิธภัณฑ์ธรรมชาติ
4. ส่งเสริมให้ความรู้และประโยชน์ของแมลงน้ำแก่เยาวชนและชุมชนในพื้นที่ใกล้เคียง อสพ.
5. จัดตั้ง ชมรม/กลุ่ม ด้านการอนุรักษ์และฟื้นฟูความหลากหลายทางชีวภาพ/พื้นที่ชุ่มน้ำ
6. จัดกิจกรรมสำหรับประชาชนทั่วไปด้านการอนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพ เช่น โครงการปลูกป่า ปล่อยเต่าทะเล เป็นต้น
7. จัดงานมหกรรมทรัพยากรชีวภาพและภูมิปัญญาท้องถิ่น
8. จัดค่ายเยาวชน ค่ายลูกเสือ-เนตรนารี ค่ายวิทยาศาสตร์ด้านความหลากหลายทางชีวภาพ
9. จัดกิจกรรมฉลองเนื่องในวันสำคัญด้านความหลากหลายทางชีวภาพ (วันสากลแห่งความหลากหลายทางชีวภาพ วันพื้นที่ชุ่มน้ำโลก ทศวรรษสากลแห่งความหลากหลายทางชีวภาพ วันสิ่งแวดล้อมโลก วันสิ่งแวดล้อมไทย วันนกอพยพโลก เป็นต้น) รวมทั้ง สอดแทรกเรื่องความหลากหลายทางชีวภาพในวันสำคัญอื่นๆ เช่น วันเด็กแห่งชาติ สัปดาห์วิทยาศาสตร์
10. จัดนิทรรศการหมุนเวียนเพื่อให้ความรู้ด้านความหลากหลายทางชีวภาพ
1.1.1.6 เสริมสร้างสมรรถนะเจ้าหน้าที่และผู้มีส่วนเกี่ยวข้องในการถ่ายทอดองค์ความรู้ด้านความหลากหลายทางชีวภาพ รวมทั้งปรับปรุงและพัฒนาเทคนิค/ภาษาที่ใช้ในการเผยแพร่หรือสื่อสารข้อมูลความรู้เรื่องความหลากหลายทางชีวภาพให้เข้าใจง่ายมีความเหมาะสมกับทุกกลุ่มเป้าหมายรวมถึงการติดตามและประเมินความต้องการเสริมสร้างสมรรถนะของหน่วยงานหรือบุคลากรในแต่ละระดับ 1. จัดอบรมให้ความรู้และเสริมสร้างเทคนิคการถ่ายทอดความรู้ด้านความหลากหลายทางชีวภาพเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพให้แก่เจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้องและผู้ที่มีหน้าที่ในการถ่ายทอดความรู้ เช่น เจ้าหน้าที่ของรัฐ นักวิชาการ มัคคุเทศก์ เจ้าหน้าที่อุทยานฯ ครู อาจารย์รวมถึงเครือข่ายอาสาสมัครพิทักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
2. พัฒนาคู่มือ แนวทาง วิธีการ เทคนิคสำหรับใช้ในการสื่อสาร ประชาสัมพันธ์ การถ่ายทอดความรู้เรื่อง ความหลากหลายทางชีวภาพ
3. จัดอบรมมัคคุเทศก์ตามแหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติให้มีความรู้ด้านความหลากหลายทางชีวภาพและการอนุรักษ์และใช้ประโยชน์อย่างยั่งยืน เพื่อให้สามารถนำไปสอดแทรกในการปฏิบัติงานประจำ
1.1.1.7 จัดประชุม อบรม สัมมนา เพื่อถ่ายทอดองค์ความรู้ด้านความหลากหลายทางชีวภาพ 1. จัดประชุมวิชาการเนื่องในวันสากลแห่งความหลากหลายทางชีวภาพและวันพื้นที่ชุ่มน้ำโลก
2. โครงการพิจารณาผู้มีผลงานดีเด่นในงานด้านพื้นที่ ชุ่มน้ำ ของประเทศไทย เพื่อรับรางวัล Ramsar Conservation Awards ตามหลักเกณฑ์ที่สำนักเลขาธิการอนุสัญญาว่าด้วยพื้นที่ชุ่มน้ำกำหนด เพื่อเสนอต่อคณะกรรมการบริหารอนุสัญญาฯ พิจารณา (ทุก 3 ปี)
3. มอบรางวัลให้หน่วยงานด้านการประชาสัมพันธ์ หรือสื่อที่มีการดำเนินงานด้านการนำเสนอรายการข่าว สารคดี บทความ สิ่งพิมพ์ ด้านความหลากหลายทางชีวภาพหรือเห็นความสำคัญกับความหลากหลายทางชีวภาพ
4. จัดอบรมเยาวชนไทยสู่แหล่งเรียนรู้สวนรุกขชาติในพื้นที่ต่างๆ
5. จัดอบรมถ่ายทอดความรู้เรื่องความหลากหลายทางชีวภาพในทะเลแก่ชุมชน
6. จัดสัมมนาและนิทรรศการเครือข่ายพฤกษศาสตร์สากลเพื่อการอนุรักษ์
7. จัดอบรมเพื่อถ่ายทอดความรู้ ความเข้าใจในคุณค่าและความสำคัญ และประโยชน์จากการอนุรักษ์และฟื้นฟูความหลากหลายทางชีวภาพในระดับภูมิภาค ท้องถิ่นและชุมชน เพื่อการมีชีวิตอยู่อย่างสอดคล้องปรองดองกับธรรมชาติ
8. จัดประชุมความหลากหลายทางชีวภาพประจำปีของหน่วยงาน
9. จัดประชุมวิชาการเทิดพระเกียรติสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ในฐานะพระมารดาแห่งการคุ้มครองความหลากหลายทางชีวภาพ
1.1.1.8 เสริมสร้างความตระหนักถึงความสำคัญและบทบาทของชุมชนท้องถิ่นและภูมิปัญญาท้องถิ่นโดยเฉพาะบทบาทสตรีในการอนุรักษ์และใช้ประโยชน์ความหลากหลายทางชีวภาพอย่างยั่งยืน 1. ส่งเสริมกิจกรรมอนุรักษ์ ฟื้นฟูและใช้ประโยชน์ทรัพยากรชีวภาพอย่างยั่งยืน และกิจกรรมการเรียนรู้ภูมิปัญญาท้องถิ่นด้านการเกษตรในชุมชน ในกลุ่มเกษตรกร กลุ่มแม่บ้านเกษตรกร กลุ่มยุวเกษตร และเครือข่ายปราชญ์ชาวบ้าน
2. ส่งเสริมบทบาทสตรีในท้องถิ่น กลุ่มแม่บ้านเกษตรกร ให้ตระหนักถึงคุณค่าความหลากหลายทางชีวภาพในการประกอบอาชีพ
แนวทางปฏิบัติ แผนงาน/โครงการ
1.1.2.1 ผนวก/สอดแทรกเนื้อหาที่เกี่ยวข้องกับความหลากหลายทางชีวภาพไว้ในหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐานและของสถานศึกษาทุกระดับ และปรับปรุงและพัฒนาหลักสูตรที่มีอยู่ให้ทันสมัย 1. ปรับปรุงหลักสูตรเกี่ยวกับความหลากหลายทางชีวภาพที่มีอยู่ให้ทันสมัยและสอดคล้องกับสถานการณ์ในปัจจุบัน
2. พัฒนาหลักสูตรการเรียนการสอนด้านความหลากหลายทางชีวภาพ สำหรับนักเรียน นักศึกษาสายวิทยาศาสตร์ทุกสาขา
1.1.2.2 จัดทำและพัฒนาสื่อการเรียนการสอนด้านความหลากหลายทางชีวภาพและสอดแทรกไว้ในสาระวิชาเดิมที่มีอยู่ในแต่ละระดับ 1. สอดแทรกความรู้เรื่องภูมิปัญญาท้องถิ่นและความรู้ภายในชุมชนในหลักสูตรการเรียนการสอน
2. จัดตั้งชมรม กลุ่ม ค่ายเยาวชน ค่ายวิทยาศาสตร์ ด้านความหลากหลายทางชีวภาพภายในสถานศึกษา และสถาบันการศึกษา และสนับสนุนให้มีการจัดทัศนศึกษานอกสถานที่ในเรื่องเกี่ยวกับความหลากหลายทางชีวภาพ
3. พัฒนาสื่อการเรียนการสอนให้อยู่ในรูปของพื้นที่สาธิตหรือศูนย์ถ่ายทอดความรู้ที่มีลักษณะเป็นตัวอย่างที่ดีในการดำเนินกิจกรรม (best practice) รวมทั้ง การเรียนรู้จากประสบการณ์จริง เช่น โรงเรียนธรรมชาติ ห้องปฏิบัติการความหลากหลายทางชีวภาพ
4. จัดกิจกรรมเสริมหลักสูตรการเรียนการสอนและนวัตกรรมด้านความหลากหลายทางชีวภาพ
5. ใช้ 20 ชนิดพันธุ์สัตว์ 10 ชนิดพันธุ์พืชซึ่งเป็นสัญลักษณ์ปีสากลแห่งความหลากหลายทางชีวภาพของไทยเป็นสื่อการเรียนการสอน
6. จัดพิมพ์หนังสือเสริมประสบการณ์ แผ่นพับ ภาพพลิก โปสเตอร์ สื่อคอมพิวเตอร์ช่วยสอน (CAI) e-book e-learning ซีดีรอม วีดีทัศน์ เกมต่างๆ เป็นต้น แจกให้สถานศึกษาระดับประถมศึกษาและมัธยมศึกษาทั่วประเทศ
7. จัดกิจกรรมการเรียนรู้ตามหลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐาน เกี่ยวกับความหลากหลายทางชีวภาพในระดับประถมและมัธยมศึกษาทั้งในและนอกห้องเรียน
เป้าหมาย
ภายในปี พ.ศ. 2559 ภาคส่วนโดยเฉพาะชุมชนท้องถิ่นและเครือข่ายที่เกี่ยวข้องมีส่วนร่วมในการปกป้องคุ้มครอง อนุรักษ์ ฟื้นฟูและใช้ประโยชน์ความหลากหลายทางชีวภาพอย่างยั่งยืนเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ
ภายในปี พ.ศ. 2559 มีแนวทางในการลดและขจัดแรงจูงใจที่มีผลร้ายต่อความหลากหลายทางชีวภาพ และส่งเสริมแรงจูงใจทางบวกที่สนับสนุนการอนุรักษ์และใช้ประโยชน์ความหลากหลายทางชีวภาพอย่างยั่งยืนในภาคส่วนที่เกี่ยวข้อง
ตัวชี้วัด

1 มีคณะกรรมการความหลากหลายทางชีวภาพระดับหน่วยงาน สถาบัน และจังหวัดเพิ่มขึ้น ร้อยละ 30

2 มีเครือข่ายความร่วมมือเพิ่มขึ้นระหว่างภาครัฐ ภาคธุรกิจ สถาบันการศึกษา และชุมชนท้องถิ่นในการดำเนินงานด้านอนุรักษ์ ฟื้นฟู และใช้ประโยชน์ความหลากหลายทางชีวภาพ

3 จำนวนกิจกรรมการมีส่วนร่วมของเครือข่ายในการดำเนินงานด้านอนุรักษ์ ฟื้นฟู และใช้ประโยชน์ความหลากหลายทางชีวภาพ

4 มีแนวทางในการลดและขจัดแรงจูงใจที่มีผลร้ายต่อความหลากหลายทางชีวภาพ และส่งเสริมแรงจูงใจทางบวกที่สนับสนุนการอนุรักษ์และใช้ประโยชน์ความหลากหลายทางชีวภาพอย่างยั่งยืนในภาคส่วนที่เกี่ยวข้อง

มาตรการ
แนวทางปฏิบัติ แผนงาน/โครงการ
1.2.1.1 พัฒนาและเพิ่มประสิทธิภาพของกลไกในการประสานการบริหารจัดการความหลากหลายทางชีวภาพในระดับต่างๆ ในรูปแบบของคณะกรรมการหรือคณะทำงานจากภาคส่วนที่เกี่ยวข้อง 1. จัดตั้งคณะกรรมการความหลากหลายทางชีวภาพระดับหน่วยงาน สถาบัน และจังหวัด เพื่อประสานการบริหารจัดการความหลากหลายทางชีวภาพในระดับหน่วยงานและจังหวัด
2. พัฒนาและเพิ่มประสิทธิภาพของกลไกการประสานและเชื่อมโยงการบริหารจัดการความหลากหลายทางชีวภาพในระดับชาติ หน่วยงาน และจังหวัด
1.2.1.2 จัดตั้งและเสริมสร้างความเข้มแข็งของเครือข่ายความร่วมมือเพื่อขับเคลื่อนการดำเนินงาน อนุรักษ์ ฟื้นฟู และใช้ประโยชน์ความหลากหลายทางชีวภาพอย่างยั่งยืน 1. สนับสนุนการจัดตั้งองค์กรเครือข่ายการบริหารจัดการพื้นที่อนุรักษ์และถิ่นที่อยู่อาศัยในระดับท้องถิ่น
2. สร้างความเข้มแข็งและองค์ความรู้ในการจัดการป่าชุมชนให้แก่ท้องถิ่น
3. สนับสนุนชุมชนผู้สูงอายุเอื้ออาทรความหลากหลายทางชีวภาพ
4. สร้างเครือข่ายการอนุรักษ์พืชรวมถึงเพิ่มสมรรถนะและเสริมสร้างความเข้มแข็งให้เครือข่าย
5. จัดให้มีเวทีกิจกรรมความร่วมมือระหว่างหน่วยงานพัฒนาและหน่วยอนุรักษ์
6. จัดอบรมเชิงปฏิบัติการเพิ่มสมรรถนะชุมชนเมือง และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในการจัดทำแผนชุมชนด้านความหลากหลายทางชีวภาพ
1.2.1.3 เสริมสร้างประสิทธิภาพและสมรรถนะในการบังคับใช้กฎหมาย ข้อบังคับ มาตรการ และกลไกที่เกี่ยวข้องกับการอนุรักษ์ ฟื้นฟู คุ้มครอง และใช้ประโยชน์ความหลากหลายทางชีวภาพอย่างยั่งยืน 1. ศึกษาวิเคราะห์เพื่อจัดทำกฎหมายด้านความหลากหลายทางชีวภาพเพื่อคุ้มครองชนิดพันธุ์และถิ่นที่อยู่อาศัย และกำกับดูแลการใช้ประโยชน์ทรัพยากรพันธุกรรมและภูมิปัญญาท้องถิ่นที่เกี่ยวข้อง
2. จัดอบรมเพิ่มประสิทธิภาพ และสมรรถนะให้กับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในการบังคับใช้กฎหมาย ข้อบังคับ มาตรการ และกลไกที่เกี่ยวข้องกับการอนุรักษ์ ฟื้นฟู คุ้มครอง และใช้ประโยชน์ความหลากหลายทางชีวภาพอย่างยั่งยืน
1.2.1.4 ส่งเสริมและสร้างมาตรการ จูงใจในการอนุรักษ์ ฟื้นฟู และใช้ประโยชน์ความหลากหลายทางชีวภาพอย่างยั่งยืน รวมทั้ง ลดและขจัดแรงจูงใจที่ก่อให้เกิดผลกระทบในทางลบต่อความหลากหลายทางชีวภาพ ในทุกระดับ 1. ศึกษาวิเคราะห์เพื่อกำหนดแนวทางในการลดและขจัดแรงจูงใจที่มีผลร้ายต่อความหลากหลายทางชีวภาพและส่งเสริมมาตรการจูงใจทางบวกที่สนับสนุนการอนุรักษ์และใช้ประโยชน์ความหลากหลายทางชีวภาพอย่างยั่งยืน
2. ส่งเสริมและสนับสนุนการปฏิบัติตามหลักการการจ่ายคืนสำหรับบริการจากระบบนิเวศ (Payment for Ecosystem Services)
3. ศึกษาและพัฒนาการให้คุณค่าของระบบความสัมพันธ์ระหว่างภูมิปัญญาท้องถิ่นกับความหลากหลายทางชีวภาพในระบบนิเวศต่างๆ เพื่อเสริมสร้างแรงจูงใจในการอนุรักษ์และใช้ประโยชน์อย่างยั่งยืน
1.2.1.5 พัฒนากลไกทางการเงินและกลยุทธ์ในการระดมทุน เพื่อสนับสนุนการบริหารจัดการความหลากหลายทางชีวภาพของประเทศ 1. วิเคราะห์และประเมินความต้องการงบประมาณสนับสนุนการอนุวัตตามประเด็นอุบัติใหม่ของอนุสัญญาฯ โปรแกรมงาน และประเด็นที่เกี่ยวข้องกับหลายเรื่อง
2. ตั้งกองทุนเพื่อการศึกษาวิจัยด้านอนุกรมวิธาน อาทิ กองทุนเพื่ออนุกรมวิธานไลเคน เป็นต้น
3. สนับสนุนทุนวิจัยตามแนวทางการวิจัยด้านความหลากหลายทางชีวภาพที่ตอบสนองต่อแผนกลยุทธ์ ความหลากหลายทางชีวภาพ ปี ค.ศ. 2011-2020 และเป้าหมายไอจิ ตามนโยบายและแผนยุทธศาสตร์การวิจัยของชาติ
4. ประเมินความต้องการทางการเงินและการจัดทำกลยุทธ์การระดมทุนและขับเคลื่อนทรัพยากรด้านการ อนุวัติตามพันธกรณีภายใต้ข้อตกลงอาเซียน
5. ทบทวนกฎระเบียบแนวทางและกลไกการสนับสนุนเงินกองทุนสิ่งแวดล้อมต่อโครงการอนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพของชุมชน
6. จัดทำ dialogue ระหว่างผู้เกี่ยวข้องกับการสนับสนุนงบประมาณ เช่น ผู้บริหารระดับสูง สำนักงบประมาณ นักการเมือง เพื่อให้มีความเข้าใจและสนับสนุนการจัดสรรงบประมาณดำเนินงานด้านความหลากหลายทางชีวภาพ
7. สำรวจจัดทำทะเบียนแหล่งเงินทุน และประเมินความคุ้มทุนของกิจกรรมอนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพในทศวรรษที่ผ่านมา
1.2.1.6 เสริมสร้างสมรรถนะของภาคส่วนที่เกี่ยวข้องในการอนุวัติการตามพันธกรณีของอนุสัญญา พิธีสาร และความตกลงที่เกี่ยวกับปกป้องคุ้มครอง อนุรักษ์ ฟื้นฟู และใช้ประโยชน์ความหลากหลายทางชีวภาพอย่างยั่งยืน 1. สรุปบทเรียนเฉพาะเรื่องในการอนุวัติอนุสัญญาว่าด้วยความหลากหลายทางชีวภาพ
2. เสริมสร้างสมรรถนะนักเจรจาต่อรองเพื่อสนับสนุนการเข้าร่วมประชุมเจรจาระหว่างประเทศด้านความหลากหลายทางชีวภาพ
3. เตรียมความพร้อม ความเห็น ท่าที ให้แก่ผู้แทนประเทศไทยเข้าร่วมเจรจาต่อรองในการประชุมภายใต้อนุสัญญาและความตกลงที่เกี่ยวข้อง
4. ดำเนินความร่วมมือกับความตกลง/ความริเริ่มระหว่างประเทศต่างๆ และการสร้างเครือข่ายแลกเปลี่ยนข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับความหลากหลายทางชีวภาพ : คณะทำงานแห่งอาเซียนว่าด้วยการอนุรักษ์ธรรมชาติและความหลากหลายทางชีวภาพ (AWGNCB) ศูนย์ความหลากหลายทางชีวภาพแห่งอาเซียน (ACB) คณะกรรมาธิการลุ่มน้ำโขง (Mekong River Commission) และอื่นๆ
5. สนับสนุนผู้แทนประเทศไทยเข้าร่วมประชุมคณะทำงานวิชาการ (ATHEG,WG) คณะที่ปรึกษาทางวิทยาศาสตร์ วิชาการและเทคโนโลยี (SBSTTA) สมัชชาภาคีอนุสัญญาว่าด้วยความหลากหลายทางชีวภาพ (COP) สมัชชาภาคีพิธีสารคาร์ตาเฮนา (COP-MOP) สมัชชาภาคีอนุสัญญาว่าด้วยพื้นที่ชุ่มน้ำ และโครงการพันธมิตรสำหรับการอนุรักษ์นกอพยพ รวมถึงพันธกรณีที่เกี่ยวข้อง
6. เสริมสร้างสมรรถนะการดำเนินงานตามพันธกรณีของพิธีสารคาร์ตาเฮนาว่าด้วยความปลอดภัยทางชีวภาพ
1.2.1.7 พัฒนากลไกในการเชื่อมโยงการดำเนินงานตามอนุสัญญาและความตกลงระหว่างประเทศที่เกี่ยวข้องกับความหลากหลายทางชีวภาพ ให้มีการดำเนินงานที่สอดคล้องและเป็นไปในทิศทางเดียวกัน 1. หารือเพื่อหาแนวทางดำเนินงานร่วมกันเชิงพื้นที่หรือประเด็นเดียวกันระหว่างหน่วยประสานงานกลางของอนุสัญญาว่าด้วยความหลากหลายทางชีวภาพและอนุสัญญาไซเตส (CITES)
2. จัดทำแผนปฏิบัติการร่วมระหว่างอนุสัญญาว่าด้วยความหลากหลายทางชีวภาพ อนุสัญญาว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและอนุสัญญาว่าด้วยการแปรสภาพเป็นทะเลทราย
1.2.1.8 ติดตามประเมินผลการดำเนินงานบริหารจัดการความหลากหลายทางชีวภาพให้สอดคล้องกับเป้าหมายไอจิ 1. ติดตามประเมินผลการดำเนินงานตามแผนกลยุทธ์ความหลากหลายทางชีวภาพ ปี ค.ศ. 2011-2020 และเป้าหมายไอจิ
แนวทางปฏิบัติ แผนงาน/โครงการ
1.2.2.1 สอดแทรกประเด็นและการตระหนักเรื่องความหลากหลายทางชีวภาพเข้าสู่นโยบายและแผนระดับชาติระดับจังหวัด ท้องถิ่น ชุมชน และภาคส่วนที่เกี่ยวข้อง เช่น ภาคเอกชน องค์กรทางธุรกิจ เป็นต้น โดยอาจอยู่ในรูปแบบของความริเริ่มที่เกี่ยวข้องกับการปกป้องคุ้มครอง อนุรักษ์ ฟื้นฟู และใช้ประโยชน์ความหลากหลายทางชีวภาพ 1. ผลักดันเรื่องการอนุรักษ์และใช้ประโยชน์ความหลากหลายทางชีวภาพอย่างยั่งยืนเข้าสู่นโยบาย/แผน และมาตรการทั้งในระดับประเทศ จังหวัด ท้องถิ่น และชุมชน รวมถึงในภาคธุรกิจ อุตสาหกรรม เกษตรกรรม และพลังงาน
2. จัดการหารือเพื่อผสานประเด็นเรื่องความหลากหลายทางชีวภาพเข้าสู่นโยบายและแผนของหน่วยงานภาครัฐ และภาคธุรกิจ ตลอดจนภาคอุตสาหกรรม
3. ส่งเสริมให้ท้องถิ่นบูรณาการคุณค่าความหลากหลายทางชีวภาพและมูลค่าการให้บริการของระบบนิเวศเข้าสู่แผนพัฒนาระดับจังหวัดและท้องถิ่น
4. ศึกษาและจัดทำแนวทางการผสานประเด็นและความตระหนักในเรื่องความหลากหลายทางชีวภาพเข้าสู่นโยบายและแผนในภาคส่วนและระดับต่างๆ รวมถึงการถ่ายทอดสู่แผนในระดับจังหวัด ท้องถิ่น และชุมชน
1.2.2.2 พัฒนากลไกในการเชื่อมโยงองค์ความรู้และวิทยาการด้านต่างๆ รวมถึง มาตรการทางเศรษฐศาสตร์และสังคม เข้าสู่การกำหนดทิศทาง นโยบาย มาตรการ และแผนด้านความหลากหลาย ทางชีวภาพ 1. ศึกษา ประเมินมูลค่าการให้บริการของระบบนิเวศ ชนิดพันธุ์ สายพันธุ์ที่สำคัญ และสายพันธุ์พื้นเมืองในเชิงเศรษฐศาสตร์เพื่อการบูรณาการไว้ในแผนระดับต่างๆ บัญชีประชาชาติ และระบบการรายงานแห่งชาติ
2. ศึกษาประเมินมูลค่าทางเศรษฐศาสตร์ของพื้นที่ที่มีความสำคัญทางความหลากหลายทางชีวภาพซึ่งมีศักยภาพสูงด้านการท่องเที่ยวของประเทศไทย
3. ศึกษาและพัฒนาแนวทางในการประยุกต์ใช้มาตรการทางเศรษฐศาสตร์ในการบริหารจัดการความหลากหลายทางชีวภาพ
4. ศึกษาจัดทำตัวชี้วัดความสำเร็จของการดำเนินงานด้านความหลากหลายทางชีวภาพของแผนระดับต่างๆ รวมทั้ง กลไกการสนับสนุนจากภาครัฐในการบริหารจัดการความหลากหลายทางชีวภาพ
5. สำรวจทัศนคติเกี่ยวกับคุณค่าของความหลากหลายทางชีวภาพในระดับนโยบาย เพื่อประเมินสถานการณ์ความตระหนักในความสำคัญของความหลากหลายทางชีวภาพ
แนวทางปฏิบัติ แผนงาน/โครงการ
1.2.3.1 จัดทำฐานข้อมูลภาคธุรกิจที่ดำเนินกิจกรรมที่เกี่ยวข้องกับความหลากหลายทางชีวภาพ ใช้ความหลากหลายทางชีวภาพเป็นต้นทุนการผลิต และให้การสนับสนุนในการปกป้องคุ้มครอง อนุรักษ์ ฟื้นฟูความหลากหลายทางชีวภาพ 1. ปรับปรุงทะเบียนรายชื่อภาคธุรกิจที่มีการสนับสนุน หรือดำเนินโครงการ/กิจกรรมด้านการอนุรักษ์ ฟื้นฟูและใช้ประโยชน์ความหลากหลายทางชีวภาพอย่างยั่งยืน
2. พัฒนาและปรับปรุงฐานข้อมูลภาคธุรกิจที่ดำเนินกิจกรรมใดๆ ที่เกี่ยวข้องกับความหลากหลายทางชีวภาพ
3. รวบรวมและจัดทำทะเบียนข้อมูลภาคธุรกิจที่มีการใช้ความหลากหลายทางชีวภาพเป็นต้นทุนในการผลิต
1.2.3.2 แสวงหาความร่วมมือและสร้างเครือข่ายพันธมิตรร่วมอนุรักษ์และใช้ประโยชน์ความหลากหลายทางชีวภาพอย่างยั่งยืน 1. จัดประชุมหารือระดมความคิดเห็นร่วมกันระหว่างหน่วยงานภาครัฐ และภาคธุรกิจเพื่อแลกเปลี่ยนประสบการณ์ ผลสัมฤทธิ์และอุปสรรคของการดำเนินงานที่ทำไปแล้ว
2. ส่งเสริมการอนุรักษ์แหล่งความหลากหลายทางชีวภาพ (คุ้งบางกระเจ้า ต้นแบบการมีส่วนร่วม)
3. สร้างความร่วมมือและเครือข่ายอนุรักษ์และใช้ประโยชน์สัตว์พื้นเมืองอย่างยั่งยืนร่วมกับภาคเอกชน
1.2.3.3 สนับสนุนให้ภาคธุรกิจจัดทำแผนธุรกิจและกองทุนที่สนับสนุนการดำเนินงานเพื่อการอนุรักษ์และใช้ประโยชน์ความหลากหลายทางชีวภาพ โดยเฉพาะกิจกรรมที่สนับสนุนองค์กรชุมชนหรือท้องถิ่นหรือเครือข่ายภาคประชาชน 1. จัดทำคู่มือ/แนวทางปฏิบัติที่เหมาะสมสำหรับดำเนินกิจกรรมของทุกภาคธุรกิจในการอนุรักษ์และใช้ประโยชน์ความหลากหลายทางชีวภาพอย่างยั่งยืน รวมถึงอบรมการดำเนินงานและใช้คู่มือ
2. จัดตั้งสมาคม/มูลนิธิ ที่มีเจตนารมณ์เพื่อการอนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพของภาคประชาชน
3. จัดตั้งกองทุนสนับสนุนองค์กรเอกชน/ชุมชนท้องถิ่นในการดำเนินการดำรงรักษาพื้นที่ธรรมชาติ